In A Serious Man, de laatste film van de gebroeders Coen, wordt het leven krachtig samengevat in een zin die op verschillende momenten wordt herhaald: ‘I didn’t do anything!’ (of de variant: ‘I haven’t done anything.’)

De serieuze man om wie het gaat heeft niets gedaan en toch wil zijn vrouw van hem scheiden, krijgt hij de maandelijkse selectie van de Colombia Recordclub thuis gestuurd en ontvangt het bestuur van de universiteit waarop hij werkt anonieme klachten over zijn gedrag. Om je leven op zijn kop te zetten, hoef je blijkbaar niets te doen. De beslissingen die anderen nemen, zorgen voor genoeg opschudding.

Of wordt er gesuggereerd dat iemand die altijd probeert het goede te doen zichzelf juist tot een speelbal maakt? Misschien niet, want op het moment dat de serieuze man door de knieën gaat en een handeling uitvoert die hij eerder principieel heeft afgekeurd, gaat op onheilspellende wijze de telefoon. Aan de lijn is zijn lot, klaar om hem nog eens extra te straffen. Wat een ijzersterke dubbelzinnige film!

Wat een filmfestival (o.a.) bijzonder maakt, zijn de premières. Bezoekers komen om een film te bekijken die anderen nog niet gezien hebben en waarover nog nauwelijks meningen bestaan. In die zin ontbreekt het festival dat mijn man en ik hier thuis houden aan urgentie. Maar na een jaar klassiekers (Wilder, Fellini, Truffaut), vinden wij onze recente selectie behoorlijk contemporain (al zijn de Amerikanen zwaar oververtegenwoordigd):  Milk, The Hangover, Revolutionary Road, Spirited away, Funny People, Avatar. Alleen die laatste film zagen we in de bioscoop – de rest speelde op DVD.

Milk. Een biopic van Gus van Sant over Harvey Milk, de eerste homoseksueel in een  officieel ambt in de VS. De film vertelde een geschiedenis die ik slechts vaag kende en was alleen daarom al interessant. Aan te raden voor iedereen die van Sean Penn houdt, geïnteresseerd is in (politieke) geschiedenis of gewoon een verdomd goede film wil zien.

Hangover. Een dronken-jongens-raken-in-de-problemen film die we uit nieuwsgierigheid naar zijn onverwachte succes wilden proberen. En: hij stelde niet teleur. Het was geen meesterwerk en het scenario was tamelijk zwak en toch wist de regisseur er een vermakelijke film uit te persen. Misschien vooral succesvol omdat je de dronken nacht niet te zien krijgt, maar de gevolgen (tijger in de badkamer, iemand mist een tand) als aanwijzingen moet gebruiken om samen met de jongens te ontdekken wat er gebeurd is.

Revolutionary Road. Een relatiedrama, dat zich afspeelt in de jaren vijftig van American Beauty-regisseur Sem Mendes. Wow. Na afloop van de film waren we nog niet erg onder de indruk, het was goed (hoewel iets te dramatisch voor mij), maar niet geweldig. Daarna spraken we erover, bekeken  scenes opnieuw en herhaalden dialogen. En toen hadden we  ineens veel meer waardering. Het is een film die belangrijke vragen stelt over wat je van het leven mag of moet verwachten. Ik ga nu Yates’ boek lezen.

Spirited Away. Een van de succesvolste geanimeerde films ooit van de Japanner Miyazaki. Over kapitalisme en geesten, over luiheid, exploitatie en respect. Over het leven van vroeger en nu. En dat alles verpakt in een heerlijk en fantastisch verhaal over een jong meisje dat haar ouders, die in varkens zijn veranderd, moet redden.

Funny People. Niet mijn film. Laatste werk van succesvolle regisseur Judd Apatow die o.a. Knocked up en  Superbad maakte die bij mij evenmin in de smaak vielen. Niet grappig en niet ontroerend. En dat dan ook nog eens tweeënhalf uur lang. Ben wel nieuwsgierig geworden naar zijn fans: wat vinden zij zo goed aan zijn werk?

Avatar. De eerste Hollywoodfilm in 3D in de bioscoop – dat is waarom ik hem wilde zien. Ik had verwacht het vreselijk te vinden, maar was positief verrast. Geen ergernis over de moralistische boventoon en het halfbakken scenario. Misschien vanwege de special effects of omdat ik het eens was met de boodschap (wees zuinig op de natuur en geloof in magie)?

Gisteren was ik aanwezig bij de (Franse) première van Les Dernières jours d’Emma Blank in Parijs. Het woord ‘première’ zou associaties kunnen oproepen van rode lopers en exclusiviteit, dus ik moet erbij vermelden dat het om een gewone bioscoop ging met gewone kaartverkoop. Wel waren de producent en de hoofdrolspeelster aanwezig die vooraf geapplaudisseerd werden en achteraf bevraagd. Uiteraard was het publiek vooral geïnteresseerd in ‘hoe het nou was’ om met Alex van Warmerdam te werken. De antwoorden waren tamelijk onthullend; Nederlandse eerlijkheid of simpelweg frustratie? De producent gaf toe dat het werk hem door het karakter van zijn broer de regisseur bijna onmogelijk werd gemaakt en de actrice Marlies Heuer bekende dat zij zich niet mocht voorbereiden of inleven en vooral precies moest doen wat haar verteld werd. ‘Er zijn natuurlijk maar weinig regisseurs van wie je zoiets pikt.’

Over de film zelf: boeiend, uitstekend geacteerd en met prachtige scenes, al vond ik het niet zijn beste film. Boven het sadisme en onder de humor leek er een laag te missen, maar dat lag misschien aan mij, want het filmfestival van Venetië gaf het drama de Europese Cinema Label prijs voor beste Europese film. (meer informatie: www.emmablank.nl )

Zag net voor de zoveelste maal American Beauty.

In de eerste minuut telde ik visuele perversie, seksuele insinuatie, een doodswens en een doodsbedreiging. Zo moet je dus een verhaal beginnen als je een publiek bij de lurven wilt pakken.

Misschien moet ik het eerste hoofdstuk van mijn volgende roman nog eens herschrijven.

In het internationale filmfestival dat bij ons nog steeds plaatsvindt, zijn we inmiddels beland bij de Poolse regisseurs waaronder Kieslowski. Na de Decaloog en zijn trilogie Blue, Blanc et Rouge, zagen wij gisteren La Double Vie de Veronique. Ik had deze film tien jaar geleden al gezien, maar heb hem nu met andere ogen kunnen bekijken. Wat een meesterwerk. De kleuren, de symbolen en de details. En wat een interessante theorie die erachter steekt: wij bestaan in meervoud. Het werd me ook duidelijk waar veel ideeën uit de door mij gewaardeerde film Le fabuleux destin d’Amelie Poulain vandaan komen.
Na afloop een interview met de maker bekeken. Kieslowski is een bescheiden, intelligente en verlichte man. Zijn belangrijkste boodschap voor mij: wie kunst wil maken, die buiten de grenzen van eigen land en cultuur begrepen wordt en overal weerklank vindt, moet origineel durven zijn en zich niet verschuilen achter maskers. Wie universeel wil zijn, moet diep in zichzelf graven en de eigen zwakheden uitbuiten. Ieder verzonnen personage blijft steken in clichés. Alleen wat uit jezelf komt, is origineel. Met andere woorden: durf autobiografisch te schrijven en durf anderen te tonen wat niemand kan zien, maar wat in jouw hoofd leeft. Ik heb zijn advies ter harte genomen en heb gisteren een verhaal geschreven (waarschijnlijk voor de bundel ‘Allemaal de lucht in’ van samensteller Stoppelenburg) waar mijn neurotische zelf alle vrijheid krijgt. Het personage gedraagt zich als een idioot en is ronduit wreed in haar gedachten, maar het is wellicht het echtste personage dat ik ooit tot leven blies.

Nadat ik zeven jaar geleden de Frans-Chinese film In the mood for love zag en daar erg van onder de indruk was, realiseerde ik me tot mijn schaamte, dat ik nauwelijks niet-Westerse films ken. Ondanks mijn voornemen om meer Aziatische films te kijken, is het er niet van gekomen. Er is altijd weer een Truffaut, een Rohmer of een Bergman die ik nog niet gezien heb en die voor iemand die ik ken, de film is die zijn of haar leven veranderde. Maar door mijn recente vriendschap met Ebay en de ontdekking van de prachtige Criterion Collection, staan er nu vijf Ozu’s op de plank.
Gisteren Tokyo Story (Tokyo Monogatari) gezien (ivm met mijn post van 31/7: Ozu is in 1963 gestorven). De neiging om de DVD te pauzeren en steeds een hoofdstuk terug te gaan was moeilijk te onderdrukken. Deze film moet ik binnen een week nog eens zien. Hij is zo rijk aan symbolen, gebaren, blikken – ik kan hem nog niet echt beoordelen als film, want ik ben nog te verwonderd over alles wat ik over Japan heb geleerd. Natuurlijk heb ik romans gelezen over dit land, van Westerse en Japanse schrijvers, maar deze film toont dat die romans in mijn verbeelding toch een heel ander land hebben gevormd. En natuurlijk is een film geen realiteit en moet ik niet verwachten dat Tokyo is, zoals deze film toont, maar toch heb ik het gevoel dat ik meer begrijp van Japanse gewoonten, gebaren en uitdrukkingen. Wordt vervolgd.