Ik lees La carte et le terroir, de nieuwe Houellebecq, want mijn lieve buurvrouw was zaterdag in de boekhandel en zag dat deze roman vervroegd was uitgebracht, schijnbaar vawege de massale staking vandaag, en kocht twee exemplaren.
Ik heb pas 120 pagina’s gelezen, maar denk dat dit  zijn beste roman tot nu toe is – over de kunst en zijn critici, de rol van de markt en de consumenten en over de aantrekkingskracht van het Franse platteland. Later waarschijnlijk meer hierover!

P.S. NRC blijft grappig genoeg stug volhouden dat het boek pas morgen verschijnt. Ik ben inmiddels bijna op de helft…

Het verbaast mij steeds weer hoeveel ik nog niet gelezen heb.
Op de middelbare school dacht ik nog: als ik straks achttien ben, zal ik de klassieken kennen. Die illusie hield niet lang stand. En de universiteit, waar ik toch echt zes jaar lang heb rondgelopen en waar ik meer heb gelezen dan mij werd opgedragen, verliet ik zonder Mann of Proust te kennen. Dostojevski, Nabokov en Tolstoj waren wel aan bod gekomen, al bleef het bij ieder van hen bij één roman.
Inmiddels is het duidelijk: hoe meer ik lees, hoe meer ik besef hoe weinig ik gelezen heb. Het orakel van Delfi had natuurlijk gelijk toen het Socrates de wijste noemde, want deze filosoof had immers gezegd: ik weet dat ik niets weet.

Er zullen altijd schrijvers zijn om te ontdekken. Pamuk en Coetzee lees ik pas sinds een paar jaar.  En gelukkig zullen er ook altijd schrijvers zijn die je herontdekt. Eerder las ik vier romans van Hermans. De eerste verplicht op het gymnasium (Ja, natuurlijk: De donkere kamer van Damocles), de tweede omdat ik ging studeren (Onder Professoren),  de derde toen ik naar Parijs verhuisde en het cadeau kreeg (Au Pair) en de laatste nadat ik geklaagd had over muggen in Italië (Nooit meer slapen). En voor even dacht ik: nu heb ik Hermans gelezen. Ik begreep waarom de man zo gewaardeerd werd zonder dat ik me gedwongen voelde alles van hem te bestuderen.
Een paar dagen geleden las ik een tekst over Hermans’ novelle Het grote medelijden en was ik op slag nieuwsgierig. Op vrijdagmiddag nam ik uit de bibliotheek van het Institut Neerlandais een boek mee (Richard Simmillion – een onvoltooide autobiografie), dat ik de dag erna uitlas. Nu wacht ik tot ik op maandag een paar romans van Hermans kan lenen: mijn zomerboeken zijn gekozen.

Ik heb twee vriendinnen die schilderen. De een heeft drie jaar op de school voor de schone kunsten gezeten. De ander kocht op een dag potloden en papier en begon te tekenen. De een maakt inmiddels niets anders dan etsen. De ander schildert abstracte werken in bonte of juist sobere kleuren. De een is verlegen, onzeker en ontzettend koppig. De ander was vroeger model, heeft wel eens een plaat opgenomen en schaamt zich nergens voor.
Wie van hen het meeste talent heeft, weet ik niet, maar ik heb inmiddels wel een vermoeden wie zich het snelst zal kunnen ontwikkelen. Terwijl de een al jaren van een expositie droomt zonder haar werk aan een galerie te laten zien, presenteerde de ander afgelopen weekend haar doeken in de prachtige salon van de dokterspraktijk van haar minnaar. Ze verkocht genoeg om de rest van het jaar te kunnen blijven schilderen.

(http://www.artm3m.com)

This documentary (nominated for an Oscar) is about the food industry of the USA and is, in my humble opinion,  indispensable for anyone eating American products. I can also recommend it highly to anyone interested in freedom of speech, minority rights, corporate power, animal welfare, genetic engineering, health or Oprah Winfrey. It’s a one and a half hour film (cut up in ten parts) and it will be worth your time.

See the first installment here.

Learn more about the film here.

Op de website Academic Earth worden videocolleges van onder andere Harvard, Berkeley en Princeton gratis beschikbaar gesteld. Uit nieuwsgierigheid naar de gang van zaken bij zo’n  beroemd instituut, besloot ik een college filosofie aan Yale te volgen. Ik had de keuze tussen Introduction to Political Philosophy en Death en koos voor Death.
De eerste aflevering begon met een bebaarde professor die in kleermakerszit op zijn eiken bureau zat. Dat beloofde wat. Maar voordat de man zijn wijsheid kon spuien, waarschuwde hij zijn studenten voor wat er komen ging. De professor had de cursus duidelijk eerder gegeven met niet altijd positieve feedback. Dit maal ging hij ervan uit dat de meerderheid van zijn studenten religieus was en wellicht gevoelig; wie niet wilde horen dat de mens geen ziel had, kon beter een andere cursus volgen. Hij vertelde hen onomwonden dat hij zelf niet gelovig was, dat dit college om rationele argumentatie draaide en dat hij geen bewijsgronden zou accepteren waarin God of de bijbel een rol speelden.
Ik vond het schokkend. Wanneer een professor filosofie aan Yale zijn studenten moet waarschuwen dat een wijsgerig college over de dood niet over de hemel gaat, is het conservatieve christendom werkelijk een bedreiging geworden voor de onafhankelijke geest.

P.S. In de zes cursussen literatuur die werden aangeboden, bleken bovendien twee cursussen te gaan over de interpretatie van het oude testament en het nieuwe testament.  Een derde behandelde Dante’s Purgatorio e Paradiso.

In A Serious Man, de laatste film van de gebroeders Coen, wordt het leven krachtig samengevat in een zin die op verschillende momenten wordt herhaald: ‘I didn’t do anything!’ (of de variant: ‘I haven’t done anything.’)

De serieuze man om wie het gaat heeft niets gedaan en toch wil zijn vrouw van hem scheiden, krijgt hij de maandelijkse selectie van de Colombia Recordclub thuis gestuurd en ontvangt het bestuur van de universiteit waarop hij werkt anonieme klachten over zijn gedrag. Om je leven op zijn kop te zetten, hoef je blijkbaar niets te doen. De beslissingen die anderen nemen, zorgen voor genoeg opschudding.

Of wordt er gesuggereerd dat iemand die altijd probeert het goede te doen zichzelf juist tot een speelbal maakt? Misschien niet, want op het moment dat de serieuze man door de knieën gaat en een handeling uitvoert die hij eerder principieel heeft afgekeurd, gaat op onheilspellende wijze de telefoon. Aan de lijn is zijn lot, klaar om hem nog eens extra te straffen. Wat een ijzersterke dubbelzinnige film!

Er zijn weinig auteurs op wiens boeken ik zit te wachten. Meestal lees ik romans die al een poos in mijn kast staan of die ik toevallig in een boekhandel oppak. Maar zodra ik hoorde dat er een nieuwe Delillo zou verschijnen, hield ik de publicatiedatum in de gaten en sinds ik begreep dat het over tijd zou gaan, heb ik smachtend gewacht tot ik het kon lezen.

Point Omega is qua omvang een novelle, al is het qua diepgang ruimschoots een roman. In 117 pagina’s weet Delillo diverse ideeën over onze huidige samenleving uit te zetten, te verwerpen en opnieuw te etaleren. De kritiek die het boek elders heeft gekregen, dat er te weinig verhaal is of dat de personages uitsluitend ideeën vertolken en nergens tot leven komen, vind ik onterecht. De personages zijn geen eenvoudige mensen die je op iedere straathoek tegen kunt komen, maar met hun summier en tegelijk kundig beschreven trekken zijn ze wel echt.

De roman begint en eindigt met een scène waarin een man naar een videotentoonstelling in een museum kijkt. De film Psycho van Hitchcock wordt er uiterst traag, in precies vierentwintig uur, vertoond. Alleen deze twee stukken, van samen minder dan dertig pagina’s, maken het boek al de moeite van het lezen waard. Ze staan ook zeker niet los van de rest, omdat de drie personages uit het hoofdverhaal deze tentoonstelling eveneens bezoeken en erover spreken: hoe zou ons leven zijn als we het als slow motion zouden kunnen beleven?
Het meedogenloze trage tempo van de film vereist een absolute alertheid van de bezoekers om aan dat tempo recht te doen.  ‘It takes close attention to see what is happening in front of you. It takes work, pious effort, to see what you are looking at.’ En die alertheid geldt ook voor het lezen van deze roman, want de traagheid van de film heeft zijn sporen in de vertelling van Delillo achtergelaten.

Het hoofdverhaal vindt plaats in een huis in de woestijn en draait om een ‘familie’ van drie personen; de conservatieve intellectueel Elster die de overheid adviseerde een Haiku oorlog te voeren met behulp van uiterst herhaalbare woordcombinaties die in het geheugen zouden kunnen blijven hangen als slogans; de rudimentaire filmmaker die deze intellectueel tegen de muur wil zetten en hem zonder vooropgezet plan wil laten spreken; en de in zichzelf gekeerde dochter van Elster die af en toe tegen vreemden praat.
Ze zijn samengekomen, omdat Elster de terreur van de stad wilde ontvluchten, hij de filmmaker als gezelschapsdier koos en de dochter door haar moeder verplicht afstand moest nemen van een mysterieuze man. In de stad, waar de minuten en uren met alles verweven zijn, was het voor Elster onmogelijk om het verstrijken van de tijd te vergeten. Alleen ver weg van het Nieuws en het Verkeer, vertraagt de tijd voor hem.
‘Time becomes blind. I feel the landscape more than see it. I never know what day it is. I never know if a minute has passed or an hour. I don’t get old here.’
En in deze blinde tijd, die uitnodigt tot reflectie, spreken de personages met elkaar en wisselen hun gedachten over het Point Omega zich af met meningen over het huwelijk of de oorlog. Het zijn gesprekken waarin ze zowel toenadering zoeken als zichzelf afschermen.

Maar uiteindelijk haalt de realiteit de filosofie in – het einde van het menselijk bewustzijn lijkt misschien dichtbij als we de wereld theoretisch benaderen. Als we met uiterste concentratie naar de werkelijkheid kijken, ligt het een miljoen jaar van ons af.
Ik sloeg het boek dicht met het verlangen naar meer. Delillo’s Point Omega is een van de meest intrigerende trage ervaringen die ik ooit heb beleefd.

Wat een filmfestival (o.a.) bijzonder maakt, zijn de premières. Bezoekers komen om een film te bekijken die anderen nog niet gezien hebben en waarover nog nauwelijks meningen bestaan. In die zin ontbreekt het festival dat mijn man en ik hier thuis houden aan urgentie. Maar na een jaar klassiekers (Wilder, Fellini, Truffaut), vinden wij onze recente selectie behoorlijk contemporain (al zijn de Amerikanen zwaar oververtegenwoordigd):  Milk, The Hangover, Revolutionary Road, Spirited away, Funny People, Avatar. Alleen die laatste film zagen we in de bioscoop – de rest speelde op DVD.

Milk. Een biopic van Gus van Sant over Harvey Milk, de eerste homoseksueel in een  officieel ambt in de VS. De film vertelde een geschiedenis die ik slechts vaag kende en was alleen daarom al interessant. Aan te raden voor iedereen die van Sean Penn houdt, geïnteresseerd is in (politieke) geschiedenis of gewoon een verdomd goede film wil zien.

Hangover. Een dronken-jongens-raken-in-de-problemen film die we uit nieuwsgierigheid naar zijn onverwachte succes wilden proberen. En: hij stelde niet teleur. Het was geen meesterwerk en het scenario was tamelijk zwak en toch wist de regisseur er een vermakelijke film uit te persen. Misschien vooral succesvol omdat je de dronken nacht niet te zien krijgt, maar de gevolgen (tijger in de badkamer, iemand mist een tand) als aanwijzingen moet gebruiken om samen met de jongens te ontdekken wat er gebeurd is.

Revolutionary Road. Een relatiedrama, dat zich afspeelt in de jaren vijftig van American Beauty-regisseur Sem Mendes. Wow. Na afloop van de film waren we nog niet erg onder de indruk, het was goed (hoewel iets te dramatisch voor mij), maar niet geweldig. Daarna spraken we erover, bekeken  scenes opnieuw en herhaalden dialogen. En toen hadden we  ineens veel meer waardering. Het is een film die belangrijke vragen stelt over wat je van het leven mag of moet verwachten. Ik ga nu Yates’ boek lezen.

Spirited Away. Een van de succesvolste geanimeerde films ooit van de Japanner Miyazaki. Over kapitalisme en geesten, over luiheid, exploitatie en respect. Over het leven van vroeger en nu. En dat alles verpakt in een heerlijk en fantastisch verhaal over een jong meisje dat haar ouders, die in varkens zijn veranderd, moet redden.

Funny People. Niet mijn film. Laatste werk van succesvolle regisseur Judd Apatow die o.a. Knocked up en  Superbad maakte die bij mij evenmin in de smaak vielen. Niet grappig en niet ontroerend. En dat dan ook nog eens tweeënhalf uur lang. Ben wel nieuwsgierig geworden naar zijn fans: wat vinden zij zo goed aan zijn werk?

Avatar. De eerste Hollywoodfilm in 3D in de bioscoop – dat is waarom ik hem wilde zien. Ik had verwacht het vreselijk te vinden, maar was positief verrast. Geen ergernis over de moralistische boventoon en het halfbakken scenario. Misschien vanwege de special effects of omdat ik het eens was met de boodschap (wees zuinig op de natuur en geloof in magie)?

De eigenaar van de filmposterwinkel waar we twee jaar geleden een prachtige Fellini Roma kochten (Franse versie), herinnerde zich onze aankoop nog toen we hem onlangs opnieuw bezochten en gaf ons spontaan vrijkaartjes voor de Fellini expositie in het Jeu de Paume. Wegens drukte, vakantie of pure ondankbaarheid bleven de uitnodigingen een paar weken op een boekenplank staan en pas gisteren, op de laatste dag van de expositie, wandelden we vanuit ons huis over de Rue de Bac naar het Louvre en vanuit daar naar het fotomuseum.

Wat kun je verwachten van een expositie over een cineast? Er hingen setfoto’s, er waren schermen waarop delen van zijn films werden getoond en er waren tientallen teksten geschreven die de bezoekers informeerden over de biografische en filmografische feiten die de echte liefhebber natuurlijk allang kende. Het enige interessante waren de schetsen van Fellini die demonstreerden dat bepaalde scenes en personages met kostuum en al in zijn dromen voorkwamen en dat hij zonder het talent om te tekenen zijn universum wellicht nooit aan de buitenwereld had kunnen tonen. We verlieten de expo enigszins teleurgesteld – in de anderhalf uur dat we er waren, hadden we beter naar een van zijn films kunnen kijken.

(Or ‘Why I am a vegetarian’ part 2)

There are many books about eating meat, but few are written as witty as this one. If you want to know how meat is produced, read Eating Animals. If you want to stay ignorant and keep pretending you have never heard of factory farms, read no further. I believe Foer’s book was not written to make you a vegetarian, but to enable you to make informed decisions about your diet.

After reading Eating Animals from Jonathan Safran Foer I considered buying fifty or so copies and offer them as gifts to my friends and family. Not because I wanted everyone to become a vegetarian, but because this  book offers a wealth of information on factory farming and I felt everyone should have access to it. Most people know already that these factory farms (also referred to as meat factories) cause animals to suffer, but that’s not all: this way of meat producing is a threat to personal health, general health and the environment.
Ultimately, financial restraints and the fear of being pedantic made me change my mind. The best next thing was to encourage people to read the book by writing about it on my blog.

Like Jonathan Safran Foer, I have been an on-and-off vegetarian for years. As a child it never occurred to me there could be anything wrong with eating meat, but when I met vegetarians, heard stories, spoke to doctors and did my own research, it became an issue in my life. Whose side should I be on; the meat defenders or the vegetable freaks?

With all the information in Eating Animals about viruses, bacterial infections, torturing and toxic pools of shit, it wasn’t difficult anymore to pick my side. (For the information I am referring to: please read the book.)
Of course it is never too smart to trust the facts from one side only, but Foer quotes many different sources and I am convinced that what he writes is true. Not even the meat industry people are denying his facts – they are just denying that these facts should matter. But to me, they do matter and they matter so greatly that I hope I’ll never eat factory meat, dairy or eggs again and others will act alike.

To avoid any confusion: I am not arguing that animal rights should be our number one priority in saving the world, but I hate it when meat defenders say: ‘So many people are suffering – we can’t afford to waste our concern on animals.’
First of all: the issues are very much related. If the West would consume less meat, there would be more grains left to feed people who are hungry. Secondly: there is not much I can do in my daily routine to help cure Malaria – but I can do something to minimize animal suffering: I can stop eating factory meat.

Anyone thinking about giving up meat will wonder why humans eat animals to begin with. I came up with this:
1.    Because we were designed to eat animals (look at our teeth!). Sure, as a last resort. When there is nothing else to eat, even cannibalism is acceptable to survive. But when you have enough highly nutricious vegetarian food – why bother?
2.    Because we need animal protein. As a matter of fact: we don’t. Children excepted, we don’t even need dairy. Much research has been done and the only thing contemporary vegans might lack is Vitamin B12 – eating yeast will take care of that (or for vegetarians, eating eggs and organic cheese.)
3.    Because animals exist so we can eat them. Anyone who would truly believe that, shouldn’t protest when cats and dogs are being eaten too.
4.    Because it tastes good.

Well, I’m not sure about you, but the combination of my own health, the global environment and the wellbeing of animals, is more important to me than taste.

Foer published his book on the meet industry just before Thanksgiving – probably not a coincidence. On this American holiday, 45 million factory turkeys are being eaten and I assume Foer’s most modest expectation was, that those who read the book would at least think about what they were eating this year. I leave this small text here, just before Christmas, not to judge,  but in the hope to inspire the same type of reflection.

PS 1. I have not tried to write a review. I just wanted to raise the topic of eating animals and to make people aware of the existence of this book. More critical notes on the way this book was written and constructed can be found here: The Newyorker / New York Times / LA Times.

PS 2. Ik heb dit stukje in het Engels geschreven, omdat ik Foers boek in het Engels las en ik vooral met niet-Nederlandstaligen over dit onderwerp heb gesproken – voor wie moeite heeft deze tekst te begrijpen: ik raad het boek Dieren Eten van Jonathan Safran Foer van harte aan.